راهنمای نصب و بهینه سازی روتر بی سیم

اگر تابه‌حال یک کامپیوتر شخصی خریده باشید، می‌دانید که نصب و راه‌اندازی آن بسیار فراتر از درآوردن کامپیوتر از درون جعبه و روشن کردن آن خواهد بود. همین موضوع در مورد روتر وایرلس خانه شما نیز صدق می‌کند. ساختن یک شبکه اینترنت خانگی کار ساده‌ای نیست، اما نباید آن را بسیار مشکل در نظر گرفت. سازندگان قطعات سخت‌افزاری  سرهم‌بندی یک شبکه خانگی را حتی برای کاربران غیر‌حرفه‌ای آسان‌تر از قبل می‌سازند. روترهای جدید با پورت‌هایی کاملاً مشخص‌شده و برچسب‌دار عرضه می‌شوند که در برخی موارد، حتی رنگ متفاوتی دارند که این موضوع متصل کردن کابل‌ها و قطعات را بسیار آسان ساخته است. اغلب روترها یک سری تنظیمات نصبی از پیش تعیین‌شده دارند که در کارخانه انجام می‌گیرد و این موضوع بیش‌ازپیش نصب و راه‌اندازی روترهای بی‌سیم را آسان می‌سازد. سازندگان سیستم‌های شبکه نیز با ساخت شبکه‌های Wi-Fi مبتنی بر ساختار توری مانند Eero و Google Wifi که استفاده از آن‌ها بسیار ساده است، قصد دارند بیش‌ازپیش این کار را آسان سازند، سیستم‌هایی که راه‌اندازی بسیار سریع و اپلیکیشن محوری دارند.

اما این‌که شما همه‌چیز را به‌درستی به هم وصل کرده‌اید و ظاهراً سیستم شما بدون مشکل کار می‌کند، بدین معنی نیست که کارکرد شبکه و امنیت آن در بهترین شرایط ممکن قرار دارد. برای نصب و راه‌اندازی درست روتر بی‌سیم خود و بهینه‌سازی شبکه بی‌سیم و اتصالات آن بهتر است که گام‌های اصولی ارائه‌شده در ادامه مطلب را دنبال کنید.

انتخاب روتر مناسب

قلب شبکه اینترنت خانگی شما روتر آن است. ازاین‌رو قبل از تصمیم‌گیری در مورد انتخاب روتر باید در مورد گزینه‌های خود به‌خوبی تحقیق کرده و برای این موضوع وقت بگذارید. بسته به نوع روتر کنونی، شاید نیازی به خرید یک روتر جدید نباشد. اما اگر روتر شما قدیمی باشد، ممکن است تنها از پروتکل WEP برای امنیت استفاده کند، که در این صورت باید روتر جدیدی انتخاب کنید، زیرا این پروتکل دیگر امنیت کافی ندارد.

فراهم‌کنندگان خدمات اینترنتی بزرگ معمولاً روترهایی را در اختیار مشتریان خود قرار می‌دهند که با مودم‌ها تفاوت دارند. اکثریت این مدل‌ها امکانات بسیار کمتری نسبت به روترهایی دارند که خودتان می‌توانید در بازار تهیه کنید. حتی برخی از این شرکت‌ها دسترسی به رابط کاربری نصب و راه‌اندازی را برای مشتریان خود دشوار می‌سازند و برخی دیگر نیز در صورت درخواست شما برای نمونه‌هایی باقابلیت‌های خاص و پیشرفته، مبالغ بیشتری از شما طلب خواهند کرد. بدین ترتیب در این‌گونه موارد ناچار خواهید شد که خودتان روتر بهتری را از بازار خریداری کنید.

آنلاین شوید

اکنون‌که یک روتر در اختیار دارید باید آن را وصل کرده و آنلاین شوید. اگر شرکت سرویس‌دهنده هنگام فعال کردن سرویس اینترنتی شما، یک مودم نیز در اختیار شما قرار داده باشند کار برایتان بسیار ساده خواهد شد. تنها کافی است این مراحل را دنبال کنید:

• مودم را خاموش‌کنید.
• کابل اترنت مودم را از کامپیوتر جدا کنید.
• آن کابل را به پورت WAN یا اینترنت روتر جدیدتان وصل کنید.
• مودم خود را روشن کنید (یک یا دو دقیقه صبر لازم است).
• سپس روتر خود را روشن کنید (در این مورد نیز یک یا دو دقیقه صبر لازم است).
• اکنون از یک کابل اترنت دیگر برای اتصال کامپیوتر به پورت LAN روتر استفاده کنید.
• در پایان باید کامپیوتر خود را روشن کنید.

به‌صورت پیش‌فرض، بسیار از روترهای ارائه‌شده در بازار از DHCP استفاده می‌کنند تا به‌صورت خودکار یک آدرس IP به کامپیوتر شما اختصاص دهند. ازاین‌رو اگر همه‌چیز مطابق انتظار و خوب کار می‌کند، اکنون باید به اینترنت وصل شده باشید.

اگر به‌جای مودم از یک روتر ارائه‌شده توسط ISP استفاده می‌کنید، اوضاع کمی پیچیده‌تر می‌شود. ابتدا، روتر سرویس‌دهنده را قبل از اتصال به روتر جدید راه‌اندازی کنید تا در حالت پل عمل کند. حالت پل بدین معنی است که روتر قدیمی هیچ کاری با ترافیک شبکه انجام نمی‌دهد و تنها آن را به روتر جدید شما برای پردازش منتقل می‌کند. اگرچه خودتان نیز می‌توانید این کار را انجام دهید، برخی ISP ها پس از درخواست شما این کار را از راه دور برای شما انجام خواهند داد.

دستیابی به کنسول مدیریت

در شرایطی که روتر و کامپیوتر ازلحاظ فیزیکی به‌درستی به هم وصل شده باشند، شما می‌توانید نصب و راه‌اندازی روتر را به‌دلخواه خود انجام دهید. این روزها اغلب روترها از طریق مرورگرهای اینترنتی یا اپلیکیشن‌های موبایل مدیریت می‌شوند و با استفاده از یک آدرس IP، حساب مدیریتی و رمز عبور پیش‌فرض کار خود را پیش خواهند برد. این آدرس IP پیش‌فرض از سرویس‌دهنده‌ای به سرویس‌دهنده دیگر متفاوت خواهد بود، ازاین‌رو برای پیدا کردن IP مخصوص شما بهتر است با ISP خود تماس بگیرید. وقتی‌که این اطلاعات را به دست آوردید، دسترسی به کنسول مدیریت بسیار آسان خواهد بود.

مرورگر وب را اجرا کنید و اینکه از چه مرورگری استفاده نمایید اصلاً مهم نیست.

آدرس IP روتر را که چیزی شبیه به 192.168.0.1 است در نوار آدرس مرورگر وارد کنید و دکمه Enter را فشار دهید.

صفحه مربوط به لاگین روتر را مشاهده خواهید کرد که اسم کاربری پیش‌فرض سرویس‌دهنده و رمز عبور آن را از شما خواهد خواست. وقتی‌که این دو را به‌درستی وارد کنید و دکمه Enter را بزنید، باید وارد کنسول مدیریت‌شده باشید.

رمز عبور را تغییر داده و Firmware را ارتقا دهید

اولین کاری که باید انجام دهید این است که رمز عبور پیش‌فرض روتر را تغییر دهید. شاید فکر کنید همه این موضوع را می‌دانند اما وقتی بدانید که اغلب افراد این کار را انجام نمی‌دهند شگفت‌زده شوید. نگه‌داشتن رمز عبور پیش‌فرض، امنیت تمامی شبکه شما را در معرض خطر قرار داده و می‌تواند دسترسی به روتر شما را برای همه ممکن سازد.

گام بعدی این است که اطمینان حاصل کنید روتر شما آخرین و به‌روزترین firmware منتشرشده توسط سازنده را داشته باشد. این کار بسیار مفید خواهد بود زیرا شما نمی‌دانید که روتری که اکنون در دست شماست چه مدت در مغازه باقی‌مانده است تا به دست شما برسد. همچنین، روزآمدسازی firmware می‌تواند بسیاری از مشکلات را حتی پیش از رویارو شدن شما با آن‌ها برطرف سازد. این فرآیند از شرکتی به شرکت دیگر متفاوت است، پسر برای جزییات دقیق با ISP خود تماس بگیرید.

مدیریت آدرس IP با کمک DHCP

مرحله بعد تمرکز کردن بر روی راه‌اندازی LAN روتر است. همان‌طور که شاید بدانید، DHCP که تمامی آدرسIP های روی شبکه شما را مدیریت می‌کند، به‌صورت پیش‌فرض روی تمامی روترها فعال‌شده است. روتر شما از آدرسIP ، یک شناساگر عددی، برای اختصاص دادن ترافیک شبکه مناسب به کامپیوتر رو روتر شما استفاده می‌کند.

اگر کامپیوتر یا تلفن همراه شما از قبل آدرسIP  نداشت باشد، از سرور DHCP شبکه شما درخواست یک آدرس IP خواهد کرد که روی روتر قرار دارد. سرور DHCP آدرس IP موردنظر را از میان آدرس IPهای موجود انتخاب کرده و به دستگاه شما اختصاص خواهد داد. وقتی‌که اتصال دستگاه با شبکه قطع می‌شود یا مدت‌زمان معینی سپری می‌شود، آدرس IP به مجموعه DHCP بازمی‌گردد.

دستگاه‌های خاص مانند سرورها و پرینترها، نیاز دارند که همیشه از یک آدرس IP یکسان استفاده کنند. نمی‌توان آدرس IP این دستگاه‌ها را هرچند وقت یک‌بار تغییر داد. اگر شما در شرایطی قرار دارید که باید آدرس IP خود را دائماً تغییر دهید، به یک آدرس IP استاتیک نیاز خواهید داشت، آدرس IP که هیچ‌گاه به مجموعه IPهای DHCP منتقل نشده و به‌طور دائم به دستگاه شما اختصاص‌یافته است. برای دسترسی به آدرس IP استاتیک باید تعدادی از این آدرس‌ها را از مجموعه آدرس IPهای DHCP جدا کرده به‌طوری‌که بتوانید به‌صورت دستی آن‌ها را به دستگاه خود اختصاص دهید.

برای تنظیم و تعیین مجموعه IPهای DHCP مراحل زیر را به ترتیب انجام دهید:

• وارد کنسول مدیریت روتر شوید و به دنبال تیترهایی مانند LAN Setup یا شبیه آن بگردید. در این صفحه باید آدرس IP مربوط به LAN خود و همچنین ماسک شبکه زیرمجموعه و بخش مربوط به سرور DHCP  را ببینید.
• تعدادی آدرس IP را از سرور DHCP  برای استفاده انتخاب کنید. فرض می‌کنیم که آدرس IP شما 192.168.0.1  است و می‌خواهید 50 آدرس IP را به مجموعه آدرس IPهای DHCP  اختصاص دهید. در این صورت آدرس IP آغازگر را به 192.168.0.2 و آدرس انتهایی را به 192.168.0.51 اختصاص می‌دهید.

کار با آدرس IPهای استاتیک

اکنون‌که تعدادی آدرس IP در اختیار دارید، باید به‌صورت دستی آن‌ها را به دستگاه خود که به آدرس‌های استاتیک نیاز دارد اختصاص دهید. کاری که باید انجام دهید این است که یک آدرس IP، ماسک زیرمجموعه شبکه، آدرس دروازه و آدرس سرور DNS منحصربه‌فردی در اختیار دستگاه خود قرار دهید. بر اساس مثالی که در بالا زده شد، شما می‌توانید از هر آدرسی بین 192.168.0.52 و 192.168.0.254 برای آدرس IPها و 255.255.255.0 برای ماسک زیرمجموعه شبکه استفاده کنید. آدرس دروازه و DNS نیز با آدرس IP روتر یکسان خواهد بود که در اینجا 192.168.0.1 است.

حتماً فهرستی از آدرس IPهای استاتیکی که تاکنون اختصاص داده‌اید تهیه کنید تا اشتباهاً دوباره از آن‌ها استفاده نکنید. فرآیند اختصاص دادن آدرس IPهای استاتیک به آداپتر شبکه بسته به دستگاهی که قصد پیکربندی آن را دارید متفاوت است، ازاین‌رو مدارک راهنمای همراه آن را بررسی کنید.

فعال کردن وای فای

اکنون‌که شبکه شما به‌خوبی و به‌درستی پیکربندی‌شده است، می‌توانید سراغ برقرار کردن شبکه بی‌سیم خود بروید. این کار بسیار ساده است و تنها چند دقیقه وقت شما را خواهد گرفت. وقتی‌که این کار را به پایان رساندید، مطمئن شوید از کامپیوتری استفاده می‌کنید که به از طریق کابل اترنت به شبکه متصل شده باشد. اگر سعی کنید وای فای را به‌صورت بی‌سیم پیکربندی کنید، اتصال به کنسول مدیریت را پس از ایجاد تغییرات به خاطر پیکربندی جدید از دست خواهید داد.

اکنون مراحل زیر را انجام دهید:

• وارد کنسول مدیریت روتر شده و قسمت Wireless Setup را پیدا کنید. شاید برچسب آن بسته به نوع روتر متفاوت باشد اما تفاوت چندانی نداشته و آن را به‌سادگی پیدا خواهید کرد.
• شبکه بی‌سیم باید به‌صورت پیش‌فرض فعال‌شده باشد، اما اگر این‌طور نیست خود آن را فعال کنید. اگر یک روتر دو بانده دارید، باید پیکربندی برای هر دو شبکه 2.4 گیگاهرتز و 5 گیگاهرتز را بررسی کنید. هرکدام از این دو باید به‌صورت مجزا پیکربندی شوند.
• سپس اطمینان حاصل کنید که Channel روی حالت خودکار (Auto) بوده و گزینه Mode را در حالت پیش‌فرض آن قرار دهید. اگر احساس کردید شبکه کند است یا با از دست رفتن اتصال به اینترنت مواجه شدید می‌توانید بعداً این تنظیمات را انجام دهید.
• اینجاست که به SSID می‌رسیم. SSID نام شبکه بی‌سیم شماست. شما می‌توانید نام شبکه را هر چه که دلتان می‌خواهد بگذارید و توصیه می‌کنیم که آن را با نام پیش‌فرض رها نکنید. نامی که حالت توصیف‌گر داشته باشد بهترین گزینه خواهد بود.
• گام نهایی اختصاص نوع رمزنگاری است که شبکه وای فای شما از آن استفاده خواهد کرد. در اینجا انتخاب‌های معدودی دارید و تنها گزینه‌ای که به کار شما می‌آید WPA2 است.
• شاید فهرستی از چند گزینه WPA2 ارائه‌شده باشد اما شما به آن‌که نام WPA2-PSK [AES] دارد نیاز دارید. این بالاترین سطح امنیت شبکه‌های بی‌سیم است که در حال حاضر وجود دارد. برخی از روترها هنوز هم از WEP استفاده می‌کنند که توصیه می‌کنیم از آن استفاده نکنید زیرا در برابر حمله‌های شدید بسیارآسیب‌پذیر است.
• زمانی که نوع رمزنگاری WPA2 خود را مشخص کردید، نوبت به رمز عبور یا کلید عبور می‌رسد. رمز عبور باید بین 8 تا 63 کاراکتر بوده و باید شامل حروف (هم بزرگ و هم کوچک)، اعداد و کاراکترهای خاص باشد. هر چه رمز عبور طولانی‌تر باشد، امنیت آن نیز بیشتر خواهد بود. رمز عبورهایی که از کاراکترها مانند عبارت hy*#Pnj125!ou تشکیل‌شده باشند بهتر هستند اما اگر مجبور هستید از یک نام یا چیزی آشنا استفاده کنید، حتماً تعداد عدد و کاراکتر دیگر را نیز با آن ترکیب نمایید.

تمام چیزی که اکنون باقی‌مانده، این است که تغییرات پیکربندی را ذخیره کرده و اتصال اینترنت خود را امتحان کنید. دستگاه‌های بی‌سیم شما باید به اینترنت متصل باشند.

بحث امنیت

بسیاری از روترها از ویژگی نصب و راه‌اندازی وای فای حفاظت‌شده یا WPS استفاده می‌کنند که یک استاندارد امنیتی شبکه است و سعی دارد امنیت یک شبکه خانگی را از طریق فشار دادن یک کلید فراهم سازد. این گزینه را غیرفعال کنید. محققان دریافته‌اند که WPS می‌تواند در برابر حملات بسیار قوی آسیب‌پذیر باشد. اگرچه WPS مقداری امنیت ایجاد می‌کند اما این امنیت محدود ارزش لو رفتن اطلاعات شما را ندارد.

به‌عنوان یک گزینه امنیتی اضافی می‌توانید قسمت انتشار SSID  را غیرفعال کنید. با انجام این کار شبکه خود را برای دستگاه‌های بی‌سیم دیگر که دنبال شبکه‌های بی‌سیم موجود می‌گردند غیرقابل‌دیدن کنید. این کار شبکه شما را از چشم تمامی دستگاه‌های بی‌سیم پنهان می‌کند، حتی دستگاه‌های بی‌سیم خودتان. برای متصل شدن به شبکه، باید SSID  را به‌طور دستی وارد هر یک از دستگاه‌های خود کنید. اگرچه این کار نباید به معنای امنیت کامل شبکه شما در نظر گرفته شود اما شبکه شما را از چشم کاربران دیگر دور نگه خواهد داشت.

بسته به روتری که دارید، صفحه پیکربندی بی‌سیم ممکن است شامل گزینه‌ای برای فعال کردن شبکه مهمان باشد. شبکه مهمان به مهمانان شما اجازه می‌دهد که از طریق شبکه شما وارد اینترنت شوند درحالی‌که امکان دسترسی آن‌ها به دیگر دستگاه‌های بی‌سیم موجود در خانه را از بین خواهد برد. این گزینه، گزینه‌ای مفید بود و توصیه می‌کنیم که حتماً از آن استفاده کنید. شبکه‌های مهمان روی هر دو شبکه 2.4 گیگاهرتز و 5 گیگاهرتز وجود دارند. به همان شیوه‌ای که شبکه بی‌سیم خود را پیکربندی کردید نیز می‌توانید شبکه مهمان را پیکربندی نمایید اما اطمینان حاصل کنید که رمز عبورهای متفاوتی برای آن در نظر بگیرید.

به اشتراک گذاشتن داده‌ها

یکی از مهم‌ترین جنبه‌های شبکه‌های خانگی، قابلیت به اشتراک گذاشتن منابع است. راه‌های مختلفی برای انجام این کار وجود دارد که استفاده از سرور بهترین گزینه خواهد بود که البته بسیاری از کاربران خانگی چنین امکاناتی ندارند. حافظه متصل به شبکه یا همان NAS  مقرون به‌صرفه‌ترین و آسان‌ترین روش برای استفاده در چنین محیط خانگی است. به‌عنوان یک گزینه جایگزین، بسیاری از روترها پورت‌هایUSB  درونی دارند که می‌توان از آن‌ها برای به اشتراک گذاشتن پرینتر با تمامی استفاده‌کنندگان از شبکه اینترنت بی‌سیم خانگی استفاده کرد.

سیستم‌های کامپیوتری که از سیستم‌عامل ویندوز استفاده می‌کنند، به شما اجازه می‌دهند که داده‌ها را بین کاربران به اشتراک بگذارید. راه‌های متفاوتی برای این کار وجود دارد اما راحت‌ترین راه استفاده از Homegroup است. Homegroup یک‌راه سریع و آسان برای برقراری امکان به اشتراک گذاشتن داده‌ها با تمامی کاربران یک شبکه بی‌سیم است که می‌توان با استفاده از رمز عبور نیز امنیت آن را افزایش داد.